Şaşılık, temel bakış pozisyonunda iken gözlerin birbirine paralel olmamasıdır. Göz kaymaları; içe ya da dışa, aşağı ya da yukarı kayma şeklinde olabilir.

Paralitik şaşılıklar göz kası felcine bağlı olarak ortaya çıkar; çift görme olur. DM, HT gibi hastalıklarda olabilir. Ayrıca beyin içinde kanama veya kitle gibi patoloji varlığında da paralitik şaşılık olabilir.

Çocukluk döneminde yapılacak rutin muayeneler, gizli kaymaların, kırma kusurlarının, ailelerin fark edemediği küçük açılı kaymaların tanısı ve erken tedavisi açısından çok önemlidir. Dolayısıyla hiçbir problem olmasa dahi çocukların 2 aylıktan başlayarak 6 ay, 3–5–7–12 yaşlarda muayeneleri önemlidir. Çocuklarda ve bebeklerde, şaşılık kırma kusurları nedeniyle 6 aydan sonra bebeklik kaymaları devam ediyorsa önemlidir ve takip etmek gerekir.

Şaşılıkta genetiğin rolü vardır. Ailesinde şaşılık hastalığı olanlarda risk daha fazladır. Erken doğumlar, havale geçirilmesi, travmalar da risk artıran faktörlerdir.

Normal muayene yöntemleri ile şaşılık tanısı konulabilir. Kaymalar, poliklinik koşullarında kolayca tanınabilir. Kaymaya bağlı tembelliğin olup olmadığı, kaymanın gözlüklerle düzeltilip düzeltilmediği önemlidir.

Tedavi edilmeyen kaymalar estetik açıdan rahatsız edici olduğu kadar, fonksiyonel olarak da görme azlığına neden olur. Kayan gözde tembellik gelişeceği için hem görme azalır, hem de derinlik hissi (üç boyutlu görme) azalır. Şaşılık ambliyopisi 6–7 yaşa kadar tedavi edilebilir. Çünkü bu yaşlardan sonra ne yazık ki tedavilerde cevap alınamamaktadır.

ŞAŞILIK NASIL TEŞHİS EDİLİR?

Şaşılık tanısı, göz muayenesi sonucu konur. Tüm çocukların 4 yaşına girmeden önce görme muayenesine girmeleri önerilmektedir. Ailede şaşılık veya göz tembelliği hikâyesi varsa daha önce de görme test edilebilir.

Bebeklerin gözleri genellikle çapraz gibi durur. Küçük çocukların burun kökü geniş ve basık olur; ayrıca gözlerin burun kısmında bir cilt katlantısı bulunur. Bunlar sanki gözlerde çaprazlaşma varmış gibi gösterir. Çocuk büyürken bu yalancı şaşılık durumu kaybolur. Gerçek şaşılığı olan bir çocuğun durumunda düzelme olmaz. Göz hekimi, gerçek ve yalancı şaşılığı ayırt eder.

TEDAVİ

1) Optik Tedavi

Refraksiyon kusurunun düzeltilmesi esasına dayanır.

2) Cerrahi Tedavi

Şaşılık ameliyatında amaç; kaymanın düzeltilmesi, binoküler tek görmenin sağlanması ve estetik açıdan iyi bir görünüm elde edilmesidir.

Şaşılık tedavisinde öncelikle kırma kusuru gözlükle düzeltilmelidir. Bunun yanında tembellik varsa mutlaka çeşitli yöntemlerle bunu tedavi etmek gereklidir.

Kimi zaman sadece bunlar şaşılığı düzeltmeye yetebilir. Görme tembelliği tedavi edildikten sonra gözlükle düzeltilemeyen kayma cerrahi olarak düzeltilir. Kimi zaman tembellik tedavisine karşı bir direnç vardır; bu vakalarda cerrahi tedavi uygulandıktan sonra da kapama tedavisi yapılabilir. Başarı; tedavinin erken ve etkin olmasına bağlıdır.

AMBLİYOPİ (GÖZ TEMBELLİĞİ) HAKKINDA

Ambliyopi nedenleri:

• Şaşılığa bağlı ambliyopi
• Anizometropik ambliyopi: İki göz arasındaki kırma kusurunun farklı olmasına bağlı olarak gelişir.
• Deprivasyon ambliyopisi: Küçük yaşlarda tek gözün herhangi bir nedenle kapalı kalmasıyla ortaya çıkar.